تاریخچه کنسول‌ های ایکس باکس: از آغاز تا کنون

ایکس باکس چیست؟

کنسول‌های بازی Xbox از مایکروسافت بیش از دو دهه است که در صنعت بازی‌سازی حضور دارند و چهار نسل از آنها تاکنون عرضه شده است. در این عرصه، مایکروسافت به عنوان یکی از اصلی‌ترین بازیگران در کنار شرکت‌هایی مانند سونی و نینتندو شناخته می‌شود.

این برند شامل پنج کنسول بازی ویدیویی در چهار نسل و نه مدل مختلف است. ایکس باکس برای اولین بار در نوامبر ۲۰۰۱ با عرضه کنسول اصلی خود در ایالات متحده معرفی شد.

تا کنون، تعدادی از مدل‌های اصلی ایکس باکس عرضه شده‌اند، و آن‌ها به چهار نسل مختلف کنسول تعلق دارند. در زیر، یک لیست از تمام مدل‌های ایکس باکس منتشر شده از زمان اولین عرضه ایکس باکس در سال ۲۰۰۱ آورده شده است.

در زیر لیستی از تمام مدل‌های ایکس باکس منتشر شده از زمان اولین عرضه ایکس باکس در سال ۲۰۰۱ آمده است.

• نسل اول ایکس باکس (۲۰۰۱ – ۲۰۰۹)
• نسل دوم ایکس باکس ۳۶۰ (۲۰۰۵ – ۲۰۱۶)
• ایکس باکس ۳۶۰ اس (۲۰۱۰ – ۲۰۱۶)
• ایکس باکس ۳۶۰ ای (۲۰۱۳ – ۲۰۱۶)
• نسل سوم ایکس باکس وان (۲۰۱۳ – ۲۰۱۶)
• ایکس باکس وان اِس (۲۰۱۶ – تاکنون)
• ایکس باکس وان ایکس (۲۰۱۷ – ۲۰۲۰)
• نسل چهارم ایکس باکس سری ایکس (۲۰۲۰ – اکنون)
• ایکس باکس سری اس (۲۰۲۰ – اکنون)

کنسول ایکس باکس

Xbox، یک کنسول پیشرو بود که اولین‌ها به شکست آن اعتقاد داشتند. این کنسول اصلی در ۱۵ نوامبر ۲۰۰۱ در آمریکای شمالی منتشر شد و در انواع مختلف از نظر فنی و امکانات مانند پورت اترنت داخلی و هارد دیسک ۸ گیگابایتی به کاربران ارائه شد.

به عنوان بخشی از نسل ششم بازی‌ها، Xbox با رقبایی همچون PlayStation 2 از سونی، Dreamcast از سگا و GameCube از نینتندو به رقابت پرداخت. این کنسول اولین دستگاهی بود که دارای پورت اترنت و اتصال پهنای باند بود. هارد دیسک ۸ گیگابایتی نیز از ویژگی‌های برجسته آن بود و به کاربران اجازه می‌داد تا سیوها، موسیقی و داده‌های دیگر را ذخیره کنند.

این کنسول از پردازنده سفارشی اینتل پنتیوم ۳ با فرکانس ۷۷۳ مگاهرتز، پردازنده گرافیکی NVDIA NV2A با فرکانس ۲۳۳ مگاهرتز، حافظه ۶۴ مگابایت DDR SDRAM و هارد دیسک ۸ گیگابایتی بهره می‌برد.

در مقایسه با نسل‌های بعدی، مایکروسافت نسخه باریکی از این کنسول را منتشر نکرد. با این حال، یک نقطه ضعف ممکن است کنترلر این کنسول باشد که اولاً با نام “دوک” به بازار عرضه شد و برای بسیاری از کاربران بزرگ بود. مایکروسافت بعدها تصمیم گرفت تا این کنترلر را با مدل کوچک‌تری که برای ژاپن تولید شده بود، تعویض کند.

یکی از بزرگ‌ترین موفقیت‌های Xbox، بازی Halo بود که یک بازی علمی تخیلی تیراندازی اول شخص بود و توسط Bungie ساخته شد. بسیاری از عناوین انحصاری دیگر نیز مانند Ninja Gaiden، Fable و Tom Clancy’s Splinter Cell: Chaos Theory پیروی کردند و به موفقیت این فرنچایز کمک زیادی کردند.

مشخصات کنسول Xbox

کنسول ایکس باکس ۳۶۰

در روز ۱۲ ماه می سال ۲۰۰۵، مایکروسافت با معرفی Xbox 360، دومین کنسول خانواده Xbox را معرفی کرد. این بار، مایکروسافت قصد داشت بهتر از رقبای خود نسل جدید را شروع کند و در نوامبر همان سال، Xbox 360 را به بازار عرضه کرد، یک سال زودتر از عرضه PlayStation 3 از سونی و Wii از نینتندو. امیدوار بودند که با این حرکت زودگذر، در رقابت اولیه برتری پیدا کنند.

با عرضه Xbox 360، تولید کنسول اول Xbox متوقف شد و مایکروسافت موفق شد بیش از ۲۴ میلیون کنسول از این مدل را به فروش برساند، اما این فروش کمتر از پیش‌بینی‌ها بود که به ۵۰ میلیون کنسول اشاره داشت. با این حال، Xbox 360 نتوانست به فروش ۱۵۳ میلیون کنسول PlayStation 2 برسد، اما رقبایی همچون GameCube از نینتندو و Dreamcast از سگا را پشت سر گذاشت. با این وضع، مایکروسافت هنوز از شرکت سونی دور بود. در پایان سال ۲۰۱۰، مایکروسافت تصمیم به پایان دادن به پشتیبانی کامل از Xbox و Xbox Live گرفت.

با عرضه Xbox 360 در سال ۲۰۰۵، مایکروسافت موفقیت زیادی را تجربه کرد، با فروش بیش از ۱.۵ میلیون نسخه این کنسول در مدت کوتاهی پس از عرضه. اما با ورود به بازار ژاپن، همچنان مشکلاتی باقی ماند و فروش آنجا موفق نشد. با این حال، از نظر فنی، Xbox 360 با ویژگی‌هایی مانند پردازنده سفارشی، حافظه RAM GDDR3 و کارت گرافیکی ATI Xenos، نسبت به رقیب خود (PS3)، برتری موقتی داشت. اما مشکلات سخت افزاری و نرم افزاری این کنسول، مانعی بزرگ برای مایکروسافت بود.

همچنین، عرضه کینکت (معروف به ناتال در آن زمان) در سال ۲۰۱۰، با موفقیت فراوان همراه بود و به طور تنها در ۶۰ روز بیش از ۸ میلیون دستگاه از آن فروخته شد، که یک رکورد جدید در زمینه فروش بود. اما در اواخر نسل، فروش Xbox 360 به حدی رسید که مایکروسافت اعلام کرد بیش از ۷۵ میلیون کنسول از آن تا پایان سال ۲۰۱۲ به فروش رسیده‌است، که با اختلاف کمی پیش‌روی نسبت به PS3 داشت. این موفقیتها در کنار عناوین محبوب مانند Gears of War و Forza، نشان دهنده قدرت Xbox 360 در بازار بود.

مشخصات کنسول Xbox 360

کنسول ایکس باکس ۳۶۰ اس

در تاریخ ۱۴ ژوئن ۲۰۱۰، مایکروسافت مدلی جدید و بازطراحی شده از ایکس باکس ۳۶۰ را معرفی کرد، که با نام ایکس باکس ۳۶۰ اس (Xbox 360 S) به بازار عرضه شد. این مدل دارای طراحی باریک‌تر و سبک‌تری بود و با روکش مشکی براق عرضه شد. ایکس باکس ۳۶۰ اس نسخه اصلی سخت‌افزار ایکس باکس ۳۶۰ را با دو مزیت اصلی جدید بهبود داد.

این مدل دارای پردازنده مرکزی ۳ هسته‌ای IBM PowerPC با فرکانس کاری ۳.۲ گیگاهرتز بود. از مشخصات دیگر این مدل می‌توان به پردازنده گرافیکی ATI Xenos و ۵۱۲ مگابایت رم GDDR3 اشاره کرد. علاوه بر این، ایکس باکس ۳۶۰ اس با طراحی باریک‌تر خود، سه مزیت مهم داشت. اولین مزیت این بود که یک پورت اختصاصی برای لوازم جانبی جدید کینکت ارائه می‌داد که به کاربران امکان می‌داد از این لوازم جانبی بدون نیاز به برق رسانی جداگانه استفاده کنند.

دومین مزیت این بود که این مدل یک بازطراحی سخت‌افزاری داشت که مایکروسافت امیدوار بود مشکلات سخت‌افزاری نسخه قبلی را رفع کند. این مدل همچنین با دکمه‌های فیزیکی پاور و خروج با سیستم لمسی جایگزین شد و درایو HD-DVD، اترنت، اتصال WiFi و دو پورت USB اضافی را نیز ارائه می‌داد.

همچنین، کینکت دستگاهی هوشمند بود که در سال ۲۰۱۰ توسط مایکروسافت معرفی شد و برای استفاده با ایکس باکس ۳۶۰ و دیگر سیستم‌ها ویندوزی ارائه شد. این دستگاه به کاربران امکان شناسایی حرکت و صدا را می‌داد و یکی از نوآوری‌های مهم در زمینه تعامل با بازی‌ها بود.

مشخصات کنسول Xbox 360 S

کنسول ایکس باکس ۳۶۰ ای

این نسخه در تاریخ ۱۰ ژوئن ۲۰۱۳ معرفی شد و با طراحی جدیدی در مقایسه با نسخه‌های قبلی ایکس باکس ۳۶۰، به بازار عرضه شد.

کنسول ایکس باکس ۳۶۰ ای دارای امکاناتی همچون پردازنده مرکزی ۳ هسته‌ای IBM custom designed Xenon با فرکانس کاری ۳.۲ گیگاهرتز، پردازنده گرافیکی قدرتمند ATI Xenos، و ۵۱۲ مگابایت رم GDDR3 است. این کنسول دارای ویژگی‌هایی همچون دو پورت USB، اترنت، پشتیبانی از WiFi و یک پورت کینکت (Kinect) است.

همچنین، طراحان ایکس باکس ۳۶۰ ای کانکتور AV را حذف کرده و آن را به یک اتصال ویدیویی فقط با HDMI تبدیل کرده‌اند. این کنسول با رنگ مشکی مات و روکش براق طراحی شده و از نظر ظاهری شبیه به کنسول Xbox One است.

مشخصات کنسول Xbox 360 E

ایکس باکس وان

در ۲۲ نوامبر ۲۰۱۳، مایکروسافت با معرفی کنسول بعدی ایکس باکس، ما را با نسل بعدی آشنا کرد. ایکس باکس وان (Xbox One) با تاکید بر سیستم کینکت و ادغام تلویزیون در برنامه‌های داخلی و دستورات صوتی، ارتقاء یافت.

ایکس باکس وان به عنوان بخشی از کنسول‌های نسل هشتم بازی‌های ویدیویی با پلی استیشن ۴ سونی، وی یو (Wii U) نینتندو، و نینتندو سوئیچ (Nintendo Switch) رقابت می‌کند.

این کنسول از واحد پردازش سفارشی AMD با دو ماژول چهار هسته‌ای و فرکانس ۱.۷۵ گیگاهرتز استفاده می‌کند و به معماری x86 رایانه شخصی بازمی‌گردد.

از دیگر مشخصات اصلی این کنسول می‌توان به پردازنده گرافیکی یکپارچه شده AMD با فرکانس کاری ۸۵۳ مگاهرتز و پشتیبانی از دایرکت ایکس ۱۲، ۸ گیگابایت DDR3، و استفاده از کارت گرافیک سری Radeon HD 7000 AMD برای اجرای با وضوح 4K و صدای فراگیر ۷.۱ اشاره کرد. این کنسول همچنین مجهز به سیستم نظارت بر دمای داخلی و تنظیم خنک کننده است.

عناوین انحصاری ایکس باکس وان از جمله فورتزا هورایزن ۵، تایتان‌فال و دد رایزینگ ۳ در آن زمان با فروش بالایی مواجه بودند.

تا به امروز، ایکس باکس وان با فروش ۴۰ میلیون کنسول پس از PS4 سونی همچنان در جایگاه دوم در بازار قرار دارد و مایکروسافت بیش از ۹۰ میلیون کنسول در سراسر جهان ارسال کرده است.

مشخصات کنسول Xbox One

ایکس باکس وان اس

اگرچه به نظر می‌رسد که ایکس باکس وان اس اولین نگاه مشابه با مدل معمولی را دارد، اما ارتقاهای چشمگیری را نسبت به نسخه اصلی فراهم می‌کند. ایکس باکس وان اس در تاریخ ۲ آگوست ۲۰۱۶ عرضه شد و با طراحی کوچک‌تری به بازار آمد.

این کنسول قادر به پشتیبانی از محدوده دینامیکی بالا (HDR) و وضوح 4K (شامل پخش جریانی و Ultra HD Blu-ray) است. بازی‌ها را با کیفیت 4K اجرا می‌کند، اما تجربه دقیق 4K ممکن است با ایکس‌ باکس وان ایکس متفاوت باشد. ایکس باکس وان اس دارای پردازنده مرکزی ۸ هسته‌ای AMD با هسته‌های سفارشی جگوار (۲ ماژول چهار هسته‌ای) و فرکانس ۱.۷۵ گیگاهرتز است.

از دیگر ویژگی‌های مهم سخت‌افزاری این کنسول، می‌توان به پردازنده گرافیکی یکپارچه شده AMD با فرکانس ۹۱۴ مگاهرتز و پشتیبانی از دایرکت ایکس ۱۲ و ۵۱۲ مگابایت رم GDDR3 اشاره کرد.

پردازنده گرافیکی این کنسول تا ۹۱۴ مگاهرتز یعنی ۷۰ درصد تقویت شده و اندازه هارد دیسک تا ۱ و ۲ ترابایت افزایش یافته است. همچنین، همراه با این کنسول یک کنترلر جدید عرضه شده که از پشتیبانی پیشرفته بلوتوث جدید و دستگیره راحت برخوردار است.

مشخصات کنسول Xbox One S

ایکس باکس وان ایکس

در تاریخ ۷ نوامبر ۲۰۱۷، ایکس باکس وان ایکس (Xbox One X) به بازار عرضه شد. این کنسول، اولین مدل ایکس باکس است که توانایی ارائه بازی‌های واقع‌گرایانه با کیفیت 4K را داراست. با سرعتی که به ۶۰ فریم در ثانیه می‌رسد و توانایی ارائه عملکردی با شش ترافلاپس، این کنسول از سوی مایکروسافت معرفی شد.

اولین بار ایکس باکس وان ایکس با نام “پروژه اسکورپیو” معرفی شد. هدف اصلی این کنسول، ارائه‌ی بازی‌های با کیفیت 4K و HDR بود بدون این که نیاز به معرفی نسل جدید کنسول‌های ایکس‌ باکس باشد.

این کنسول از نظر قدرت گرافیکی، به طور چشمگیری بیشتر از مدل‌های ایکس باکس وان اصلی یا ایکس باکس وان اس استفاده می‌کند. از لحاظ طراحی، ایکس باکس وان ایکس دارای طراحی مینیمال و شیک با رنگ مشکی مات خالص است، که با ویژگی‌هایی از جمله ایکس باکس وان اس شبیهتر است اما اندازه‌اش بسیار کوچکتر است.

این کنسول از پردازنده ۸ هسته‌ای AMD با فرکانس ۲.۳ گیگاهرتز و ۱۲ گیگابایت رم مشترک GDDR5 بهره می‌برد. همچنین، تمامی بازی‌های ایکس باکس وان که تاکنون منتشر شده‌اند، با این کنسول سازگاری دارند.

مشخصات کنسول Xbox One X

ایکس باکس سری اس

در تاریخ ۱۰ نوامبر ۲۰۲۰، نسل چهارم از کنسول‌های ایکس باکس با عرضه ایکس باکس سری اس و ایکس باکس سری ایکس به بازار آمد. این، اولین بار نیست که مایکروسافت دو مدل کنسول را در یک نسل معرفی می‌کند.

ایکس باکس سری اس (Xbox Series S) با وجود اندازه کوچک خود، قدرت قابل توجهی دارد. این کنسول، به جای کیفیت 4K، بر روی رزولوشن 1440p تمرکز کرده است، اما برخی بازی‌ها همچنان از کیفیت 4K پشتیبانی می‌کنند. همچنین، این کنسول قادر به اجرای بازی‌ها با سرعت ۱۲۰ فریم در ثانیه است.

پردازنده این کنسول اساساً با ایکس باکس سری ایکس یکسان است، اما پردازنده گرافیکی آن به طور قابل توجهی کمتر قدرت دارد و از ۱۰ گیگابایت رم GDDR6 استفاده می‌کند به جای ۱۶ گیگابایت.

این کنسول دارای درایو دیسکی نیست و فضای ذخیره‌سازی آن نسبت به ایکس باکس سری ایکس تقریباً نصف شده است. با این حال، مایکروسافت امیدوار است که کاربران از ایکس باکس کلود گیمینگ (Xbox Cloud Gaming) بهره‌مند شوند، که بازی‌ها را از طریق سرورهای داده از راه دور پخش می‌کند. همچنین، فضای ذخیره‌سازی هر دو کنسول قابل ارتقا است، اعمالی که مایکروسافت با ارائه کارت توسعه اختصاصی به پشت کنسول انجام می‌دهد که در گزینه‌های ۵۱۲ گیگابایت، ۱ ترابایت و ۲ ترابایت موجود است.

در کل، این دو کنسول از مایکروسافت تفاوت‌های قابل توجهی دارند. ایکس باکس سری S در مقایسه با سری X کوچک‌تر است، به جای 4K رزولوشن 1440p را هدف قرار می‌دهد، و به دلیل عدم وجود درایو دیسک، فقط می‌تواند نسخه‌های دیجیتالی بازی‌ها را پشتیبانی کند.

مشخصات کنسول Xbox series S

ایکس باکس سری ایکس

ایکس باکس سری ایکس (Xbox Series X) در تاریخ ۱۰ نوامبر ۲۰۲۰ به بازار عرضه شد و با مشخصات قدرتمندی که به طور مشابه به پلی استیشن ۵ ارائه می‌شود، توجه بسیاری را به خود جلب کرد. این کنسول دارای قابلیت گرافیکی 4K بوده و در حال حاضر یکی از قوی‌ترین و پیشرفته‌ترین کنسول‌های موجود در بازار است.

ایکس باکس سری ایکس از یک پردازنده گرافیکی هفت نانومتری با ۱۲ ترافلاپس بهره می‌برد. این کنسول قادر به ارائه نرخ فریم ۱۲۰ در ثانیه است که دو برابر قوی‌تر از ایکس باکس وان ایکس، کنسول پرچمدار سابق مایکروسافت برای نسل گذشته، می‌باشد. همچنین، ایکس باکس سری ایکس دارای پردازنده مرکزی هشت هسته‌ای با فرکانس ۳.۸ گیگاهرتز (۳.۶ گیگاهرتز با SMT) و ۱۶ گیگابایت رم GDDR6 است. این کنسول از یک SSD بسیار سریع با استفاده از فناوری NVMe استفاده می‌کند که به طور سفارشی طراحی شده است.

SSD بخشی از معماری جدید Velocity کنسول است که به بازی‌های مختلف امکان می‌دهد تا در پس‌زمینه به حالت تعلیق درآیند در حالی که شما در حال بازی کردن هستید. به این ترتیب، همه چیز به صورت پاسخگو و سریع‌تری ارائه می‌شود.

استفاده از SSD به این معناست که ایکس باکس سری ایکس و سری اس دارای زمان بوت و سرعت بارگذاری مشابه‌ای هستند و هر دو می‌توانند از ویژگی انحصاری نسل فعلی ایکس باکس یعنی Quick Resume بهره مند شوند.

مشخصات کنسول Xbox series X 

سخن پایانی

بدیهی است که مایکروسافت از سال ۲۰۰۱ تا به امروز همواره در تلاش بوده است تا تجربه گیمینگ را بهبود بخشد. این تلاش ها شامل راه اندازی سرویس‌هایی مانند Xbox Live و Game Pass، توسعه Kinect در دو نسل، و ارائه برخی از بازی‌های محبوب با ارتقای قابل توجه “Enhanced” می‌شود.

سرویس گیمینگ ابری ایکس‌باکس، با نام xCloud، آخرین نوآوری از خانواده ایکس‌باکس است. xCloud از پردازش ابری قدرتمند بهره می‌برد و به کاربران امکان بازی کردن بازی‌های ایکس‌باکس را (بدون داشتن کنسول) روی گوشی‌های اندرویدی حتی با استفاده از کنترولر ایکس‌باکس می‌دهد. برای استفاده از این سرویس، داشتن گیم‌پس الزامی است.

چهار نسل از کنسول‌های ایکس‌باکس در طول دو دهه اخیر با پیشرفت‌های شگفت‌انگیز، برای میلیون‌ها نفر خاطره ساز بوده‌اند. این خاطرات به عنوان جزءی از تاریخ شفاهی و مکتوب، جایگاه خود را می‌یابند و به زیبایی ویژه‌ای برای فراهم کردن یک سفر در زمان از مجموعه کنسول‌های ایکس‌باکس برای افراد مختلف می‌باشند.